注音符号舊稱爲“注音字母”,爲漢字注音而設定的符号,1913年由中國讀音統一會制定,1918年由北洋政府教育部發布,共計39個字母,排列以“ㄍㄎ”開頭;1920年改訂字母順序,增加一個字母“ㄜ”共計達40個。注音初期以讀音統一會所定字音爲标準,故有“萬v、兀Ng、廣Gn”三個字母,後以北京音爲标準,“萬、兀、廣”隻作注方言之用,目前仍使用的有37個(聲母21個,韻母16個)。1930年中華民國政府把注音字母改稱爲“注音符号”,正式的稱呼是國語注音符号第一式。相對于拼音來說,注音符号有時簡稱注音。目前在台灣,小學生在學會漢字書寫之前,會先學習注音符号作爲中文字的替代寫法;在生活實用上,注音符号也用在标注生字的拼音,也是普遍的打字輸入法。
由于注音符号在台灣推行相當成功,小學生皆被要求熟練使用。所以在台灣閩南語、客家語的教學上,教育部另外增添新符号以能拼讀,目前這些新符号已收錄至Unicode編碼中的“Bopomofo Extended”區。
在2000年左右,台湾“教育部”頒布一套通用拼音規則。嘗試以拉丁化的拼音方式取代注音符号(ㄅㄆㄇㄈ)的使用,并取代注音符号第二式(MPS II),目前已落實在地名拼寫上。
直式
|
橫式
|
【】表示與其他聲母或韻母連用時之發音
| 注音 | 通用拼音 | 漢語拼音 | 威妥瑪拼音 | 範例(注音與通用) |
|---|---|---|---|---|
| ㄅ | b | b | p | 八 (ㄅㄚ, ba) |
| ㄆ | p | p | p' | 杷 (ㄆㄚˊ, pa) |
| ㄇ | m | m | m | 馬 (ㄇㄚˇ, ma) |
| ㄈ | f | f | f | 法 (ㄈㄚˋ, fa) |
| ㄉ | d | d | t | 地 (ㄉㄧˋ, di) |
| ㄊ | t | t | t' | 提 (ㄊㄧˊ, ti) |
| ㄋ | n | n | n | 你 (ㄋㄧˇ, ni) |
| ㄌ | l | l | l | 利 (ㄌㄧˋ, li) |
| ㄍ | g | g | k | 告 (ㄍㄠˋ, gao) |
| ㄎ | k | k | k' | 考 (ㄎㄠˇ, kao) |
| ㄏ | h | h | h | 好 (ㄏㄠˇ, hao) |
| ㄐ | ji | j | ch | 叫 (ㄐㄧㄠˋ, jiao) |
| ㄑ | ci | q | ch' | 巧 (ㄑㄧㄠˇ, ciao) |
| ㄒ | si | x | hs | 小 (ㄒㄧㄠˇ, siao) |
| ㄓ | jhih 【jh】 | zhi 【zh】 | chih 【ch】 | 主 (ㄓㄨˇ, jhu) |
| ㄔ | chih 【ch】 | chi 【ch】 | ch'ih 【ch'】 | 出 (ㄔㄨ, chu) |
| ㄕ | shih 【sh】 | shi 【sh】 | shih 【sh】 | 束 (ㄕㄨˋ, shu) |
| ㄖ | rih 【r】 | ri 【r】 | jih 【j】 | 入 (ㄖㄨˋ, ru) |
| ㄗ | zih 【z】 | zi 【z】 | tz 【tz/ts】 | 在 (ㄗㄞˋ, zai) |
| ㄘ | cih 【c】 | ci 【c】 | tz'ŭ 【tz'/ts'】 | 才 (ㄘㄞˊ, cai) |
| ㄙ | sih 【s】 | si 【s】 | ssŭ 【s】 | 塞 (ㄙㄞ, sai) |
| ㄧ | yi 【i】 | yi 【i】 | yi 【i】 | 逆 (ㄋㄧˋ, ni) |
| ㄨ | wu 【u】 | wu 【u】 | wu 【u】 | 努 (ㄋㄨˇ, nu) |
| ㄩ | yu 【u】 | yu 【ü】 | yu 【u】 | 女 (ㄋㄩˇ, nyu) |
| ㄚ | a | a | a | 大 (ㄉㄚˋ, da) |
| ㄛ | o | o | o | 多 (ㄉㄨㄛ, duo) |
| ㄜ | e | e | e | 得 (ㄉㄜˊ, de) |
| ㄝ | e | ê | eh | 爹 (ㄉㄧㄝ, die) |
| ㄞ | ai | ai | ai | 曬 (ㄕㄞˋ, shai) |
| ㄟ | ei | ei | ei | 誰 (ㄕㄟˊ, shei) |
| ㄠ | ao | ao | ao | 少 (ㄕㄠˇ, shao) |
| ㄡ | ou | ou | ou | 收 (ㄕㄡ, shou) |
| ㄢ | an | an | an | 山 (ㄕㄢ, shan) |
| ㄣ | en | en | en | 申 (ㄕㄣ, shen) |
| ㄤ | ang | ang | ang | 上 (ㄕㄤˋ, shang) |
| ㄥ | eng | eng | eng | 生 (ㄕㄥ, sheng) |
| ㄦ | er | er | erh | 而 (ㄦˊ, er) |
| 注音 | 通用拼音 | 漢語拼音 | 威妥拼音 | 範例(注音與通用) |
|---|---|---|---|---|
| ㄧㄚ | ya 【ia】 | ya 【ia】 | ya 【ia】 | 加 (ㄐㄧㄚ, jia) |
| ㄧㄛ | yo | yo 【io】 | 唷 (ㄧㄛ, yo) | |
| ㄧㄝ | ye 【ie】 | ye 【ie】 | yeh 【ieh】 | 接 (ㄐㄧㄝ, jie) |
| ㄧㄞ | yai | yai 【iai】 | yai 【iai】 | 崖 (ㄧㄞˊ, yai) |
| ㄧㄠ | yao 【iao】 | yao 【iao】 | yao 【iao】 | 消 (ㄒㄧㄠ, siao) |
| ㄧㄡ | you 【iou】 | you 【iu】 | yu 【iu】 | 休 (ㄒㄧㄡ, siou) |
| ㄧㄢ | yan 【ian】 | yan 【ian】 | yen 【ien】 | 先 (ㄒㄧㄢ, sian) |
| ㄧㄣ | yin 【in】 | yin 【in】 | yin 【in】 | 今 (ㄐㄧㄣ, jin) |
| ㄧㄤ | yang 【iang】 | yang 【iang】 | yang 【iang】 | 江 (ㄐㄧㄤ, jiang) |
| ㄧㄥ | ying 【ing】 | ying 【ing】 | ying 【ing】 | 京 (ㄐㄧㄥ, jing) |
| ㄨㄚ | wa 【ua】 | wa 【ua】 | wa 【ua】 | 抓 (ㄓㄨㄚ, jhua) |
| ㄨㄛ | wo 【uo】 | wo 【uo】 | wo 【uo】 | 捉 (ㄓㄨㄛ, jhuo) |
| ㄨㄞ | wai 【uai】 | wai 【uai】 | wai 【uai】 | 怪 (ㄍㄨㄞˋ, guai) |
| ㄨㄟ | wei 【uei】 | wei 【ui】 | wei 【ui】 | 圭 (ㄍㄨㄟ, guei) |
| ㄨㄢ | wan 【uan】 | wan 【uan】 | wan 【uan】 | 官 (ㄍㄨㄢ, guan) |
| ㄨㄣ | wun 【un】 | wen 【un】 | wen 【un】 | 滾 (ㄍㄨㄣˇ, gun) |
| ㄨㄤ | wang 【uang】 | wang 【uang】 | wang【uang】 | 壯 (ㄓㄨㄤˋ, jhuang) |
| ㄨㄥ | wong 【ong】 | weng 【ong】 | weng 【ong】 | 中 (ㄓㄨㄥ, jhong) |
| ㄩㄝ | yue | yue 【ue】 | yueh 【ueh】 | 卻 (ㄑㄩㄝˋ, cyue) |
| ㄩㄢ | yuan | yuan 【uan】 | yuan 【uan】 | 犬 (ㄑㄩㄢˇ, cyuan) |
| ㄩㄣ | yun | yun 【un】 | yun 【un】 | 群 (ㄑㄩㄣˊ, cyun) |
| ㄩㄥ | yong | yong 【iong】 | yung 【iung】 | 穹 (ㄑㄩㄥˊ, cyong) |